MQ Gaz Sensörleri Nedir? MQ-2, MQ-3, MQ-4, MQ-7, MQ-135 ve Tüm MQ Ailesi Detaylı İncelemesi 

Gaz sensörleri, ortamda bulunan çeşitli gazların yoğunluğunu ölçmek için kullanılan elektronik bileşenlerdir. Özellikle robotik projeler, IoT uygulamaları, akıllı ev sistemleri ve güvenlik projelerinde sıklıkla tercih edilirler. Bu sensör ailesi içinde en popüler modeller MQ serisi olarak bilinir.

Bu yazıda MQ sensör ailesinin çalışma mantığını, sensörlerin farklarını, kullanım alanlarını ve her bir modelin hangi gazı algıladığını detaylıca öğreneceksiniz.

Bu içerik Emes Robotik uzmanlığıyla hazırlanmıştır ve tüm MQ sensörlerini satın alan kullanıcıların daha doğru seçim yapmasını amaçlar.

MQ Sensörleri Nedir?

MQ sensörleri, ortamda bulunan belirli gazların yoğunluğunu algılayan, analog çıkış veren ve genellikle 5V ile çalışan gaz dedektörleridir. Sensörün içinde gaz ile etkileşime girince direnci değişen özel bir kimyasal tabaka bulunur.

Sensör şunları algılar:

• Yanıcı gazlar

• Doğalgaz (LPG/Propane/Metan)

• Alkol buharı

• Karbon monoksit

• Hava kalitesi (VOC – uçucu organik bileşikler)

Her MQ sensörü farklı bir gaz veya gaz grubu için optimize edilmiştir.

MQ Sensörlerinin Çalışma Mantığı

MQ sensörleri, içindeki kalay dioksit (SnO2) kaplaması sayesinde çevredeki gazlarla reaksiyona girer. Bu reaksiyon sensör direncini değiştirir. Arduino veya diğer mikrodenetleyiciler bu değişimi okuyarak “gaz var mı, ne kadar var?” sonucuna ulaşır.

Çalışma prensibi 3 adımda özetlenebilir:

1. Sensör, ortamdaki gaz yoğunluğuna göre direnç değiştirir

2. Bu değişim analog sinyal olarak karta iletilir

3. Kart, analog değeri yorumlayarak eşik seviyesine göre alarm, bildirim veya işlem başlatır

MQ Sensörlerinin Ortak Özellikleri

• 5V ile çalışır

• Analog çıkış verir

• Bazı modellerde dijital çıkış için küçük potansiyometre ayarı bulunur

• Isıtıcı elemanı bulunduğu için kullanmadan önce 20–30 saniye ısınma süresi gerekir

• Arduino, ESP32, Raspberry Pi gibi tüm platformlarla uyumludur

MQ Sensör Ailesi ve Hangi Gazı Algıladıkları

Aşağıda en popüler MQ sensörlerinin kısa açıklaması vardır.

MQ-2 — LPG, Propan, Metan, Duman

MQ-2 en çok satılan modellerdendir. Hem yanıcı gazları hem de dumanı algılar.

Kullanım alanları:

• Gaz kaçağı alarmı

• Yangın algılama

• Ev güvenlik sistemleri

• Robotik gaz dedektörü projeleri

MQ-3 — Alkol Sensörü

Bu sensör özellikle alkol buharı tespiti için tasarlanmıştır.

Kullanım alanları:

• Alkolmetre projeleri

• Endüstriyel alkol algılama

• Atölye güvenliği

MQ-4 — Metan Sensörü (CH4)

Doğalgazın ana bileşeni olan metanı algılar.

Kullanım alanları:

• Doğalgaz kaçak tespiti

• Endüstriyel ortamlarda gaz güvenliği

MQ-5 — LPG/Doğalgaz Sensörü

LPG ve doğal gaz tespitinde oldukça kararlı sonuç verir.

Kullanım alanları:

• Evsel gaz kaçağı alarmı

• Kombi/ocak güvenlik projeleri

MQ-7 — Karbon Monoksit (CO) Sensörü

Karbon monoksit, renksiz-kokusuz ama ölümcül bir gazdır. MQ-7 bu gazı algılamak için tasarlanmıştır.

Kullanım alanları:

• CO alarm cihazları

• Sobada/kapalı garajlarda zehirlenme uyarı sistemleri

MQ-8 — Hidrojen Sensörü (H2)

Hidrojen gazı kaçaklarını tespit eder.

MQ-9 — CO + Yanıcı Gaz Sensörü

Hem karbon monoksit hem de yanıcı gazları aynı anda algılar.

MQ-135 — Hava Kalitesi / VOC Sensörü

En çok IoT ve akıllı evlerde kullanılır. Hava kalitesini ölçer.

Algıladığı bileşenler:

• Amonyak

• Benzen

• Duman

• VOC gazları

Hava kalitesi izleme istasyonlarında tercih edilir.

MQ Sensörlerinin Karşılaştırma Tablosu

Örnek Arduino Kod Yapısı

Aşağıdaki örnek kod, MQ-2 sensörünü kullanarak basit bir gaz alarmı oluşturmaya yöneliktir. Aynı mantık diğer MQ sensörlerinde de geçerlidir.

Bu kodda sensör belirlenen seviyeyi geçerse alarm çalar.
Eşik değer (400) sensöre göre değiştirilebilir.

Hangi MQ Sensörünü Seçmeliyim? (Kısa Öneri)

İhtiyacına göre doğru sensör şu şekilde seçilir:

• Yangın + gaz dedektörü → MQ-2

• Sadece alkol ölçümü → MQ-3

• Doğalgaz/metan → MQ-4

• Evsel gaz kaçağı → MQ-5

• Karbon monoksit → MQ-7

• Hava kalitesi/IoT projeleri → MQ-135

• Çok amaçlı ölçüm → MQ-9

Eğer “hangisi lazım emin değilim” diyen kullanıcılar için en kapsamlı sensör MQ-2 veya MQ-135’tir.

Sonuç: MQ Sensör Ailesi ile Gaz Algılama Artık Çok Kolay

MQ sensör ailesi; uygun fiyatı, kolay kullanımı ve geniş uygulama alanı sayesinde hem profesyoneller hem de hobi kullanıcıları tarafından tercih edilir.
Hangi sensörün hangi gazı algıladığını bilmek doğru ürünü seçmenizi sağlar. Bu rehber ile artık tüm MQ ailesiyle tanışmış oldunuz ve projenize en uygun modeli seçebilirsiniz.